Ouderlijk gezag, hoe werkt dat eigenlijk?

21 mei 2018

Waar het vroeger de regel was getrouwd te zijn voordat er kinderen kwamen, wordt sinds 2012 meer dan de helft van de eerstgeboren kinderen geboren bij ongehuwde ouders. Juridisch brengt dit moeilijkheden met zich mee, omdat vaders en duomoeders, zonder dat zij getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, niet automatisch het ouderlijk gezag krijgen over hun kind. Zij zijn dan dus niet juridisch ouder. Moeders uit wie het kind geboren is krijgen wel automatisch het ouderlijk gezag. In de praktijk zien wij dat het nog (te) vaak voorkomt dat de partner van de moeder geen ouderlijk gezag heeft. Pas na verbreking van de relatie van de ouders komt het belang van het hebben van ouderlijk gezag naar voren.

Voor het verkrijgen van gezag is het van belang of u de biologische ouder van het kind bent of niet. Een andere bepalende factor is de samenstelling van uw relatie. Dus gaat het om een man/vrouw-relatie of bestaat uw relatie uit twee mannen of twee vrouwen? U vindt hier meer uitleg over de begrippen erkenning en gezag en wat u kunt doen om het zo goed mogelijk voor u en uw kind te regelen.

Rechten en plichten ouderlijk gezag
Ouderlijk gezag houdt in dat de ouder het kind moet opvoeden en verzorgen totdat het kind 21 jaar is geworden. Daarnaast is de ouder de wettelijke vertegenwoordiger van het kind en mag u dus officiële handelingen verrichten namens het kind. U kunt bijvoorbeeld bepalen waar het kind woont, naar school gaat en van welke verenigingen het kind lid wordt. Deze beslissingen moeten altijd in het belang van het kind worden genomen.

Eerst erkennen, daarna gezag
Voor het verkrijgen van gezag is het vereist dat u juridisch ouder bent. Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap met de moeder van het kind, dan hoeft u niets te regelen. U krijgt dan beiden automatisch het gezag over het kind. Ook na een scheiding blijft u gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen.

Als u niet getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan, moet u als partner van de moeder van het kind eerst het kind erkennen om juridisch ouder te worden. De erkenning zorgt ervoor dat het kind bijvoorbeeld uw achternaam kan dragen of uw erfgenaam kan zijn. Erkenning wordt geregeld bij de gemeente. Hiervoor is de schriftelijke toestemming nodig van de moeder. Ook is toestemming van het kind vereist indien het kind ouder is dan 12 jaar. Weigert de moeder toestemming te geven voor de erkenning, dan is het mogelijk een procedure te starten bij de rechter om vervangende toestemming te verkrijgen.

Ouderlijk gezag verkrijgen
Nadat erkenning heeft plaatsgevonden, is het mogelijk om gezag aan te vragen bij de rechtbank via rechtspraak.nl. Hoewel dit een eenvoudige digitale handeling is, wordt dit vaak nagelaten of vergeten door ouders. Pas na een relatiebreuk komen de voormalig partners van de moeder erachter dat zij niet het ouderlijk gezag hebben en wat de consequenties daarvan zijn. Zo kan de moeder zonder toestemming met het kind verhuizen, omdat zij de belangrijke beslissingen met betrekking tot het kind mag nemen. De andere ouder wordt dan buiten spel gezet.

Om in een dergelijk geval gezamenlijk gezag te verkrijgen is vaak een procedure bij de rechtbank nodig. Wij kunnen u hier uiteraard mee helpen.

Relatie tussen partners van hetzelfde geslacht
Voorgaande wordt iets anders als uw relatie uit twee vrouwen bestaat. Als u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan krijgt u nog steeds automatisch het gezag over uw kind. Voorwaarde is echter wel dat er geen andere ouder is. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer de moeder het kind krijgt via (anonieme) donorinseminatie. De vader is dan immers niet bekend. Maar als de donorvader het kind heeft erkend voor de geboorte, krijgt alleen de biologische moeder het gezag. Door de erkenning is de biologische vader ook juridisch vader van het kind geworden. De moeder en haar vrouwelijke partner kunnen in dat geval de rechter verzoeken om hen het gezamenlijk gezag over het kind toe te kennen.

Als uw relatie uit twee mannen bestaat en u wilt een kind erkennen moet de moeder van het kind hiervoor toestemming geven. Zij is immers de juridisch ouder van het kind. Als uw mannelijke partner tevens het gezag wil, zult u het kind moeten adopteren.

Al met al is het dus van groot belang om uw kind zo vroeg mogelijk te erkennen als u niet automatisch juridisch ouder wordt van uw kind om problemen in de toekomst te voorkomen. Heeft u vragen met betrekking tot het ouderlijk gezag of de erkenning? Neem dan gerust contact op met één van onze advocaten.