Uitzonderlijk: stilzwijgende beëindiging van arbeidsovereenkomst bij echtscheiding

6 september 2017

Indien de ene partner een arbeidsovereenkomst heeft met de onderneming van de andere partner, kan dit moeilijkheden geven als de relatie beëindigd wordt. Het is dan met name belangrijk om te weten of deze overeenkomst daadwerkelijk als arbeidsovereenkomst kan worden aangemerkt. Het komt voor dat de arbeidsovereenkomst tussen partijen slechts wordt aangegaan in het kader van een fiscale constructie of om verzekeringstechnische redenen.

Het is zelfs voorgekomen dat een overeenkomst met geen andere strekking dan aan de vrouw een bijdrage leveren in de kosten van het levensonderhoud, door partijen als arbeidsovereenkomst werd gezien. In deze zaak uit 2003 oordeelde de rechter dat de overeenkomst niet als arbeidsovereenkomst kon worden getypeerd, omdat geen verplichting bestond tot het verrichten van arbeid.

Vereisten arbeidsovereenkomst
Om te beoordelen of een overeenkomst een arbeidsovereenkomst is, moet zijn voldaan aan drie criteria:
1. Er bestaat een verplichting tot het persoonlijk verrichten van arbeid; én
2. er is sprake van een gezagsverhouding; én
3. er is een verplichting tot het betalen van loon.

Wanneer het gaat om een arbeidsrelatie tussen echtgenoten, is met name de gezagsverhouding een struikelblok. Op basis van vaste jurisprudentie was de conclusie dat door het ontbreken van een gezagsverhouding tussen echtgenoten, een dienstbetrekking tussen hen niet aannemelijk was. Nu geldt echter dat in een arbeidsrelatie tussen (ex-)echtgenoten er wel degelijk een gezagsverhouding kan bestaan. De familierelatie is een element in de beoordeling, maar is zeker niet doorslaggevend.

Uitspraak
In een recente uitspraak van het Gerechtshof Den Haag ging het over een arbeidsovereenkomst tussen een vrouw en de BV van haar (inmiddels: ex-)man. Vaststond dat er loon was uitbetaald, loonstroken door de BV van de man waren verstrekt en dat de vrouw in het kader van de arbeidsovereenkomst een BHV-diploma had behaald. Het hof oordeelde dan ook dat er sprake was van een arbeidsovereenkomst.

Desalniettemin werd de vordering van de vrouw tot doorbetaling van het loon afgewezen. Het hof gaf hiervoor als reden dat het ondenkbaar was dat de vrouw nog voor de BV had kunnen werken terwijl de relatie met de man stuk was gelopen. Onder deze omstandigheden lag het volgens het hof geenszins voor de hand dat de arbeidsovereenkomst kon worden voortgezet, omdat de man en de vrouw veelvuldig op elkaars lip zouden zitten. De BV was immers een relatief kleine onderneming, waarbij het kantoor aan huis werd gehouden.

Stilzwijgende beëindiging
Uit het feit dat de vrouw niet had aangeboden om op het eerste verzoek van de BV de overeengekomen werkzaamheden te verrichten, heeft het hof afgeleid dat zij ook niets voelde voor een voortzetting van de arbeidsovereenkomst. Hieruit bleek volgens het hof een stilzwijgende wilsverklaring van de vrouw dat met het stuklopen van de relatie de arbeidsovereenkomst was geëindigd.

Het verdient opmerking dat het in dit geval gaat om een zeer uitzonderlijke situatie. Normaliter moet een arbeidsovereenkomst op reguliere wijze worden beëindigd waarbij de enige beëindigingsgronden waarop dit kan, zijn opgesomd in de wet. Om een arbeidsovereenkomst te laten ontbinden wegens bijvoorbeeld een verstoorde relatie, is meestal een gang naar de rechter nodig en moet een werknemer zijn wil ondubbelzinnig verklaren. In bovenstaande zaak hoefde dit niet, omdat het hof een stilzwijgende beëindiging constateerde.

Wilt u meer weten over de wettelijke vereisten voor een arbeidsovereenkomst of het beëindigen van een arbeidsrelatie, neem dan contact op met een van onze advocaten!